نوروز، مصادرەئی نیست!

ضمن شادباش مجدد نوروز، این نوشتە بە مصادرە شدن نوروز میپردازد.

نوروز، یک جشن ملی نیست؛ نە برای ناسیونالیستهای کرد یا تاجیک، نە برای شوڤینیستهای ایراني!! نوروز جشنی بسیار قدیمیتر از هر ناسیونالیسمی و هر شوڤینیسمی است کە عمرشان چند دهە یا شاید صد سالی باشد و بە هر حال قدیمتر از سرمایەداري نیستند؛ یعنی خرافات ناسیونالیستي، حد اکثر، چند صدسالی بیشتر عمر ندارند!!

نوروز اما، یک جشن فصلي است؛ از زمانیکە فصل بهار در این مناطقی کە نوروز جشن گرفتە میشود، سرسبزی و گرمای ملایم هوا را بەهمراە آوردە، میتواند، قدمتش تا سرآغاز کشاورزی یعنی تا دەهزار سال هم برسد؛ دست کم، میتوان گفت کە خیلی قدیمیتر از این خرافات مدرن است!! آری؛ این سنت زیبا کە در رابطە با تولید کشاورزي، دامداری و تخم مرغ و جوجە است، هزاران سال قدیمتر ازهر ناسیونالیسمی است، از هر رنگ و ملیت!

ناسیونالیسمهای گوناگون ایرانی، افغانی، تاجیکی، کردی و غیرە، همچنانکە مذاهب منطقە، بارها، بە مصادرەی این جشنهای طبیعی و تولیدي پرداختەاند! انگار، طبیعت کە از میلونها سال پیش، هموارە در این مقطع فصلي، منطقە را سبز و هوا را ملایم میکردە؛ این ملیونها سال، این تغیرات آب و هوائي را نگاهداشتە و منتظر فرار “موسا”، این شاهزادەی فرعونی و گذار افسانەئی او از رود نیل بودە تا خاخامهای دروغپرداز، جشن “پصح” (فطیر) خودرا، در این فصل، برپادارند! این، نباید اولین دستبرد اربابان بە سنتهای شاد ما بودەباشد و مسلما آخرین آن هم نبودەاست! این جشن بهار و تجدید حیات طبیعت و دامها و مرغ و جوجە و خرگوش و دامهای ما، جشن بی-نیازی از آتش برای گرم کردن منازل کە با آتش زدن هیزمهای ذخیرە بە نشانەی شادی از این بی نیازي بەنمایش گذاشتە میشدە؛ انگار، همە و همە، منتظر مسیح ناموجودی بودەاند کە در همین روزها، نوروز و جشن تغیر فصل را بدزدد و “ایستر” عوامفریبان مسیحي را برآن سوار کنند کە گویا مسیح ناموجودشان، پس از مصلوب شدن، با تنی آش و لاش، چند صباحی بە میان پیروانش بازگشتە تا بعدا، بە “آسمان”، نزد “پدرش” پرواز کند!! حال باید پرسید: سنتهای تخم مرغ رنگ کردن و گرامیداشت تخم و جوجە و خرگوش و تولید کشاورزي و دامداري و سرسبزی طبیعت، چەربطی بە عبور شازدە موسا از رود نیل و یا بازگشت تن آش و لاش مسیح بە “فلسطین” و یا با فرمان جمشید-شاە دارد؟؟ پر واضح است کە تخم مرغ رنگ کردن و هفت سین و آتش و غیرە این حقیقت را افشاء میکنند کە این یک جشن تولیدی و بارآوري طبیعت است و آن افسانەهای خرافی، تنها نشانەهائی از شارلاتانی حاکمان تاراجگر، موبدان، خاخامها و کشیشهای وردستشان است تا جشنهای تولیدی و تودەئي مارا مصادرە کنند. چنانکە برای تولد مسیح هم (کە هیچ سند تاریخی برای وجودش در دست نیست) روز سنتی “تولد خورشید” را، آغاز زمستان (شب یلدا؟) را کە شروع دوبارەی طولانی شدن روز (و بە نظر آنها تولد یک خورشید تازە و رشد-یابندە بود) را مصادرە کردەاند و تولد مسیح و “کریسمس” را در این روز جشن میگیرند! (اشتباە تقویمیشان را، بر آنها ببخشائید کە این ریشوال، چار-پنج روزی پس و پیش است!) این روز، در سنت قدیمتر اروپائي، حتی دە-دوازدە روزی زودتر و با نام جشن روشنائی (لوسیا) جشن گرفتە میشد (و میشود). اختلاف ١٣ روزەی تقویم روسیەی تزاری کە پس از انقلاب اکتبر برطرف شد نیز، از همین اشتباهات تقویمی نشأت گرفتەاند.

حالا ما میتوانیم بگوئیم: این مصادرەها موقوف!

جدالهای عقبماندەی “حیدری-نعمتی”تان هم موقوف! نە کردهای ناسیونالیست، نە شاە-اللهی های شوڤینیست ایرانی، حق ندارند بە این جشن شاد و سرسبز ما کە رونق مجدد دامداری و کشاورزی است، دستبرد بزنند! این، جشن احیای بهرەوری از زمین و سبزە و دامهای ماست. ما، بدهکار هیچگونە جدال حیدري-نعمتي ناسیونالیسم کردی با شوڤنیسم ایراني نیستییم!

جشنهای ما، “مبارک” هم نیستند؛ شادند! نوروز ما و دیگر جشنهای ما، شادباش دارد، نە تبریک؛ بعدا آمدند تبریک و تقدس را سوارش کردند کە خود بر آن سوار شوند و البتە، هدف نهائيشان گردەهای ماست کە از ما سواري بگیرند؛ مارا بە تفرقە بکشانند؛ کارگران را، ازجملە کارگر کرد و کارگر فارس را، در برابر هم قرار دهند!

کسی شاید بگوید؛ این هم بە نوعی، مصادرە است کە ما ادعا کنیم نوروز یا فلان سنت شاد مردمی، مال ماست! اما این جشنها، از ابتدای آگاهی و فرهنگ بشري و بسیار پیشتر از موسا و مسیح و جمشید و دیگران، جشن جوجەهای سر-از-تخم-درآوردەی ما بودەاند. انصافا، کدامیک؟ ما یا آنها؟ کدامیک صاحب اصلی این جشنهاست و کدامیک، با داستان جعلی فرود و فراز بە آسمان و شکافتن دریای نیل و یا خرافات جمشید-شاهي، میخواهند از گردەی ما سواري بکشد ؟؟ شادي و خلاقیت و تولید، متعلق بە ماست یا بە اربابان غارتگر و دروغپرداز؟؟

اما جشنهای اجتماعي مدرن ما، بسیار بشارت آمیزتر و شادترند؛ هشتم مارس ما، اول ماە مە ما کە جشن اتحاد جهانی کارگري برای رهائي از استثماراست؛ گرامیداشت پیروزی کمۆن پاریس در ١٨ مارس ١٥٠ سال پیش و پیروزی صدوچندسال پیش ما، در اکتبر ١٩١٧، همە و همە، بە آزادي، برابري، رهائي از محنتها و بندها و آزادي از قید اقتصاد و شادابترشدن زندگی میپردازند!

با شادباش پیشاپیش اول مە، و با امید یک اتحاد محکمتر و محکمتر برای کسب آزادي از کار مزدي و برای شکوفائي زندگی و تمدن انساني رها از رنجهای اجتماعي؛ اتحادی کە مرز و ملیت نمیشناسد و از مردم چین و ماچین تا ایران و توران و افریقا و اروپا و امریکا، در این شکوفائي شکوفاتر میشویم. آرمانی است؟؟ اتوپیائي است؟؟ همین چند صد سال پیش، زندگی امروز ما، از اینهم خیلی آرمانیتر و اتوپیائیتر مینمود؛ مگە نە؟ اما نە روسۆ، نە منتسکیۆ و نە یارانشان در انقلاب فرانسە، نە واشنگتن و یارانش درانقلاب امریکا، وانزدند! دمکراسی و حقوق بشر کە امروز از بدیهیات است، آنروزها رؤیائی دست نیافتنی و اتوپی بە نظر میآمد! امروزە اما، نە از بردەداري و نە از فئودالیسم، جز در زبالەدان تاریخ، خبری نماندە است! با همین صد سال پیش مقایسە کنیم! دستاوردهای خود را درهمین یک قرن گذشتە سبک-سنگین کنیم؛ شواهد ما برای امیدواري، برای بە زمین کشیدن بهشت آسمانی، محکم و فراوانند؛ پس با سرور و شعف افزونتر، بە پیشواز اول مە برویم!

زندە باد اول ماە مە!

Virus-free. www.avg.com

زمانی دایکي، مافی هەموو منداڵێلکە!


ئەمڕۆ، ٢١ی مانگی فەڤرییە، کراوەتە یادمان بۆ مافی فێربوون و بەکارهێنانی زمانی دایکي؛ جێگای خۆیەتي، لەم رۆژەی زمانی دایکي دا، کێشەی زمانی کوردي لە ئێران، بدەینە بەر سەرنجێکی دووبارە:

پێویست ناکا زمانێک زۆر بەهێز و پێزبێ تا مافی کتێبخانە و مەکتەبی خۆی هەبێ! هەروەک هەموو مافێکی مرۆڤ، ئەم مافەش دەبێ بە دڵ-ٸاوەڵەیي سەیر بکرێ؛ نەک ئەوەی کە ٸەم زمانە، چەند وچلۆن، ٸەدەب و شیعر و نووسراوی زانستي و… پێ نووسراوە؟؟
تورکي نازانم؛ بەڵام فارسی و عەرەبي، ٸەوەندەی من بزانم، هەزار-ساڵێک دەبێ چالاکي دەنوێنن. ٸەمە، پێوەندي بە “ڕگەز”ی ٸەوانەوە نیە؛ گەلێک لەو چالاکانە، فارس و عەرەب نەبوون؛ لەوانەیە کوردیشیان تێدابووبێ.
لەم سێ-چوار سەدەی دواییشدا، جگ لە ٸینگلیزي و فەرانسە، ٸەلماني و رووسیش کەوتنە پێش کورديیەوە.
مەبەستمان پرۆپاگاندی بێ پایەیە نیە.
پێویست ناکا تەنیا زمانی کورديمان خۆش بوی. بۆچی زمانەکانیتر، هی ٸێمەش نەبن؟؟

گەرچی لێرەدا، ئێمە کێشەی زمانی کوردي لە ئێران دەدەینە بەر سەرنجێکی دووبارە:
زمان، پرسێکی ٸاڵۆزە: زۆر قەدیمترە لە پرسی نەتەوە!
نەتەوە، پرسێکی سەردەمی سەرمایەداریە؛ جەندسەدساڵ زیاتر نیە کە نەتەوە و پرسی نەتەوە، هاتوەتە روو؛ ڕەنگە لە ٸاخرو ٸوخری دەورانی خۆیشیدا بێ و ئێنسان لە سەردەمێکی تازە نزیک بوبێتەوە کە کەسانێک بابیان تورک و دایکیان ئەلماني و خۆیان ئیرلەندي بن، دەگمەن نەبن و ئینسانەکان خەڵکی هەموو پانایي زەوي بن! وەک باسمان کرد، پرسی ئەم نووسراوەیە نەتەوە نیە!

زمان، بەڵام، لە میژووش کۆنترە؛ گەرچی لەم سەردەمی سەرمایەداري یە دا، کراوەتە کەتیگۆري یەکی پێکهاتی نەتەوە، لەهامان کاتدا، گەلێک “نەتەوە” هەن کە چەند-زمانین، وەکوو ئێران و تورکیا و هیندستان و گەلێکی تریش؛ گەلێک زمانیش هەن کە چەند نەتەوە قسەی پێدەکەن، وەک ئینگلیزی کە لە ئەمەریکاوە هەتا بەریتانیا و زیلەند و ئۆسترالیا، زمانی چەندین نەتەوەیە؛ یا عەرەبي یا تورکي و … باسەکەی ئێمە، باسی زمانە، نەک نەتەوە! بەڵام ئەم دوو پرسە، وەها لێک ئاڵاون، کە جیاکردنەوەیان باسی سەرە! هەر چلۆنێک بێ، منداڵ دەبێ بەزمانی دایکي خۆی مەکتەب و خوێندن و هونەر و گۆراني و هەڵدانی خۆی پێ بدرێ. پرسی نەتەوە، خورافەبێ یان نا، یەکساني مافی میللەتان و زمانەکان، دەبێ دابین بکرێ و بپارێزدرێ!
مەسەلە، کاتێک خۆش دەبێ کە بزانین؛ گەلی کوردیش، بە زیاتر لە یەک زمان دەدوێ و بۆ نموونە، هەورامي، دەبێ کتێبخانە و مەکتەبی خۆی بێ، و بەڕەسمي بناسین! ئەوکات، نەتەوە-خوازانی کورد، داکۆکي لەسەر مافی خوێندن بەزمانی خۆ، لەبیر دەکەن و هەڵدەچن کە “هەورامي زمان نیە و زاراوەیە و گەلی کورد، نابێ پارچە-پارچە کەین!” هەر وەک زەمانی شا، لە ئێران دەیانگوت کوردي زمان نیە و زاراوەیە و بە ئێمە، کە داکۆکیمان لە مافی هەموو ٢٠ تا ٢٥ زمانی ئێران دەکرد کە مافی مەکتەب و فەرهەنگیان هەبێ، دەیان دەگوت “تەجزیە-تەڵەب”!

کێشەکە قووڵتر دەبێ ٸەگەر بزانین زیاتر لە سێ-چوار زمانی سەربەخۆی کورديش هەیەو زمانی سلێمانی و سەردەشت سۆراني یە و نایبڕین بەسەر خەڵکی شنۆدا کە زمانی کورمانجیە و هەتا دوایي …
بۆیە، داکۆکي لە سەر مافی هەموو زمانە کوردیەکان، کە مافی رەسا ویەکسانیان هەبێ، ئەرکێکی کۆمۆنیستي یە و ناسیۆنالیستەکان لووتی پێدا ناهێنن!
هەر وەک شا، ئەمانیش، لە کەپۆیان دوورتر نابینن و ئەوەی کە گەلێک جار یەک نەتەوە، چەند زمانی هەیە و گەلێک جارێش، یەک زمان (بۆ نموونە، عەرەبي، ٸینگلیزی یان تورکی) چەند نەتەوە قسەی پێ دەکەن، دایان ناچڵەکێنێ کە منداڵانی ئەو زمانانەی پێشێل دەکرێن، دەبنە قورباني ئەو تەسک-بیني یە!

داڵانێکی تری ئەم پرسە ئەوەیە بە چی دەڵێی زمان و بەچی دەڵێی زاراوە!؟ ئەگەر لە شارێکەوە چوویتە شارێکی تر، زاراوە دەگۆڕدرێ و لەوانەیە خەڵکەکە چاک لەیەکتر نەگەن. خۆشە لەم باسەش ورد بینەوە بەڵام پێویست ناکا زمانەوان بین تا بتوانین داکۆکي لە مافێک بکەین. زمانەوانەکانمان، خەریکی ئەو کێشەیە بوون و دەڵێن: سیستمی گرامەري و کۆی وشەی سەربەخۆ دیاري دەکا کە قسە لە زمانە، یان لە زاراوە! بۆیە، بەخۆشيیەوە، لە سەردەمێک داین کە گەلێک شت روون بوەتەوە و گەشەدان بە زمان و فەرهنگی کۆمەڵانی خەڵک لەبەر دەستانە.

پێش ئەوەی باسەکە، لە کورتيدا ببڕینەوە، ئەەوش بیر بخەینەوە کە تەکنیکی ئەمڕۆ و دیجیتاڵ و ئینتر نێت و … وای کردووە، باکمان نەبێ کە دەتوانین بیست-سي زمان لەئێران و پێنج-شەش زمان لە کوردستان و سەدان و هەزاران زمان لە جیهان گەشە پێ بدەین و بە کتێب و مەکتەب و فەرهەنگ و کەلتووری جیاواز و ڕەنگاوڕەنگ، بچین بەپیری جیهانێکی ئازاد و گەشە-کردووی ئینسانیەوە کە ئازادي بەرەو بێ سنووري دەچێ و بەڕاستي تابلۆیەکی ڕنگاوڕنگی بەهاراوي دەبێ! خۆزگەمان بەو ڕۆژە!
لە هەمان کاتدا دەزانین کە پرسەکە، ٸاڵۆزە و دەبێ ٸامادە و دڵاواڵا، لێی ورد بینەوە.

شبح کمونیسم در انتخابات امریکا

ترامپ، یک تحفەی سرمایەی کلان است؛ او از خصلت نماترین نمایندەهای سیاست سرمایەی امپریالیستي و پامال کنندەی ارزشهای دمکراتیک! در لیچاریهایش علیە حزب مخالفش، ابتدا، آنان را بە سوسیالیسم و کم کم بە کمونیسم متهم کرد.

این شبح کمونیسم، کە بر وحشت ترامپ سایە افکندەبود، حاکی از یک واقعیت هم بود: این انتخابات نشان داد کە پایگاە ترامپ بین جمعیت شهری  و عمدەی مراکز کارگری ضعیف بود (و هست)؛ در عوض، مناطق روستائی، مذهب-زدە و عقبماندە بە این تاجر و سیاستمدار متفاوت کە قول میداد “باتلاق واشنگتن” را خشک کند، توهم داشتەاند!

بایدن قول دادە کە “شکاف در جامعەی امریکا” را ترمیم کند و رئیس جمهور “همەی امریکا” باشد. او، خود پیش از هر کس میداند کە دروغ میگوید؛ او، حتی نمایندەی همەی حزب دمکرات هم نیست؛ بەهمین علت، کامالا را یدک میکشد! کامالا هم، نمایندەی نیمەی ویران حزبش نیست؛ جامعەی امریکا، در یک دگرگونی سیاسي بەسر میبرد: طبقەی کارگر سر برآوردەاست! “شبح کمونیسم” هم بخشی از همین واقعیت است.

آنچە ما در جناح چپ حزب دمکرات شاهد بودەایم، فشار چپ واقعی جامعە یعنی طبقەی کارگر امریکاست؛ جنبشی مطالباتی کە این همایشهای انتخاباتی نشان دادە است کە در حزب دمکرات امریکا نمیگنجد!

آنجا، صحبت از انقلاب است، صحبت از سوسیالیسم و کمونیسم است؛ بەطوریکە ترامپ و همپالگیهایش را، اینچنین، بە وحشت انداختەاست. این تواها، از جنس چپ بورژوائی حزب دمکرات نیست؛ بلکە از جنس یک جنبش کارگری رادیکال است کە هرروز بیشتر گفتمان کمونیستي بەخود میگیرد.

این تحول، آنهم در جامعەی عظیمی همچون امریکا، در چند ماە (وشاید حتی چند سال) بە شکوفائی و شفافیت جود، نمیانجامد، اما آشکاراست کە قابل بازگشت هم نیست! مطالبات رادیکال کارگران، کە با بحران کرونا هم اوجگیری تازەئی دارد، با رفرمهای آبکی حزب دمکرات جواب نخواهد گرفت. فاشیسم و استبداد فشردەی سرمایەی کلان هم، تن بە اصلاحات ریشەئی نمیدهد؛ بنابراین، جنبش کارگری ناچار از پیشروی و شفافیت بیشتر است تا متحدین خود در مناطق کمتر-شهري راهم بە نیروی خود بیفزاید و این موج، عظیمتر و عظیمتر شود.

چنین تحولی، در یک کشور متروپل نظیر امریکا، بە فراتر از مرزهای این کشور هم نیرو میدهد، چراکە تحولاتی از این دست در سایر کشورهای متروپل هم، در برابر فاشیسم، قابل تصوراست. آیا طبقەی کارگر، در سطوح فرا-کشوري، در آستانەی نمایشی از مطالبات رادیکال و قدرت-خواهی بین المللی است؟؟ آیا جنبش رادیکال این طبقە، در برابر فاشیسم، اسلامیسم و سایر بحرانهای ایدئولوژیک و سیاسي سرمایەی کلان تمامیت-خواە، سدی یا مانعی بنا خواهد ساخت؟؟ از لحاظ پایەی مادی و اجتماعي، این امر کاملا محتملی است؛ نە تنها محتمل کە آرمان زیبائي است!

پدیدەی شجریان و برخی ناگفتەها

 
مرگ شجریان، هفتەی گذشتە، بازتابهای گستردە داشت. بسیاری، در بارەی صدایش، مهارتش در سازها و ردیفها وغیرە نوشتنە؛ گروهی در موافقت و یا مخالفتش، نوشتندو …. بزرگترین رسانەهای فارسی زبان، گوی سبقت از هم ربودند؛ او را، در کنار جرج واشنگتن، تا نویسندەی قانون اساسي نوین برای ایران آیندە، بالا بردند!!
با همەی اینها، نکاتی ناگفتەماندە است! هدف این نوشتە، تکرارگفتەها نیست بلکە بە ناگفتەئی میپردازم کە بەجا میبود عنوان شود: تعلق طبقاتی هنر شجریان؛ آری؛ نەتنها تعلق طبقاتی شخص او بلکە تعلق طبقاتی هنر او!
ابتدا، لازم بە توضیح است کە بنا بە یک اصل کم و بیش پذیرفتەشدە در علوم اجتماعی: کشمکش طبقاتی هر جامعە، در تحولات اجتماعی آن جامعە، نقش محوري دارد! اینکە مشکلات اجتماعی، نظیر فقر، جنگ، نابرابری، زن-ستیزي یا بیگانە ستیزي و … ریشە در منافع طبقاتی طبقەی حاکم (در حال حاضرسرمایەداري) دارد، امروزە، مورد قبول بخش مهمی از پژوهندگان است.
 
آنچە من میخواهم برجستە کنم و ممکن است همنظرانم بە فراوانی همنظرانم در اصل بالا نباشند، اینست کە پلەخانف هم خاطرنشان کردە: هنر هم یک عرصەی اجتماعیست و بەتبع آن، میدان کشمکش و مبارزەی طبقاتی است! 
 
پیچیدگیهای خاص هنر، البتە، مسألە را بیشتر نیازمند توضیح میکند. گرچە مثلا، در هنر شعر، رمان هنر نمایشنامە، این حقیقت، آسانتر تعقیب میشود؛ توجەتان را بە آثار بزرگانی نظیر گورکی، ناظم حکمت و برتولت برشت و … جلب میکنم کە این حقیقت در آنها آشکارتر است؛ در حالیکە آثار پیچیدەتری نظیر موزیک بتهۆڤن و نقاشی داوینچی میتوان برشمرد کە تعقیب کشمکش طبقاتی معاصر آنان، در چنین آثاری، آسان نیست؛ گرچە، این آشکار است کە بتهۆڤن و داوینچی و یک برآمد درخشان هنري، محصول اوجگیری سرمایەداری پیشرو سدە های ١٥ تا ١٧ و پس از آن بودەاست!
در طرف مقابل ما در ایران اما، گذشتە از ادبیات و شعر و فیلم و سینمای رژیمی، نوحەخوانی و دستەگردانی و سینەزنی هم، شعر و تئاتر طبقەی حاکم فعلی در ایران است کە دارای بار هنری هم هست؛ بسیج کنندەاست و در جهت منافع این طبقە، آشکارا، تأثیرگذار است. و اما موسیقی ایرانی؛ این زنجمورەی سراسر گریە کە یکبار هم شاملو، طی یک سخنرانی درسال ١٩٩٠، در دانشگاە کالیفرنیا پنبەاش را زد و در لینک زیر میبنید؛
https://www.facebook.com/sina.stein.566/videos/1452152368310498/?t=69
برای احساسات موسیقائي عامیانەی شنوندگانش هم یک زنجیر و یک اسارت بودەاست …
در چنین نوشتەی کوتاهی، مجال بحث تئوریک علم الاجتماعي، در بارەی تعلق طبقاتی هنرنیست؛ وگرنە، من روی این مبحث کار کردەام. از طرفی، نیازی هم نمیبینم کە برای توضیح تعلق هنر شجریان بە علاقمندیهای یک طبقەی اجتماعي، حتی تعلق آشکار ایشان بە جناح ملی-مذهبی بورژوازی ایران، وارد پیچیدگیهای خاصی بشوم.
شجریان، در اوان جواني، از قرائت قرآن شروع کردە و خیلی زود، سر از رادیو-تلویزیون زمان شاە درآوردە؛ شرکت عاجلش در مراسمهای شاهنشاهی، خود نشانیست از درخور بودن هنرش، برای حاکمیت وقت کە هم شیعەی شاهنشاهی بود و هم ناسیونالیست عظمت طلب و بە این معنی هم ملی بود، هم مذهبی! همزمان، ملک-مطیعی با کارهائی مثل فیلم “قیصر” و وحدت در “عروس فرنگی” و آل احمد با “غرب-زدگی”ش، همان سموم ملی-مذهبي را بە خورد مردم میدادند! بەجاست توجە کنیم کە آن گشایش انقلاب بورژوازی کە با رنسانس اروپا تداعی میشود، هرگز در ایران (و مناطق دیگری در جهان) روی نداد! بە قول یک عزیز از دست رفتە، بورژوازی ایران، هموارە، زیر شنل ارتجاع سلطنتی-مذهبی، ناخنش را میجویدە!
پس از “های جک” مسلحانەی انقلاب ما، توسط ارتش بورژوازی امپریالیستی ملی-مذهبي، (بخوان شاهنشاهی) در سال ٥٧ و تحویل دادن دستگاە سرکوب، بە جریانی کە بسیار باب طبع ملی-مذهبیها بود و توسط خمینی نمایندگی میشد، لااقل در اوائل، همەچیز ملی-مذهبی جلوە میکرد: “استقلال، آزادي، جمهوری اسلامي”! بگذریم کە استقلال و آزادي، تنها، طنزهای تلخی بودەاند و فقط بخش آخر شعار: “جمهوری اسلامي”، آنهم خالی از هر مفهوم جمهوری، همچون تناقضی تلختر، باقی ماند.
جناح ملی-مذهبی، الآن هم. با همەی بی مهري کە از جناح رادیکاڵ (بخوان: جناح وقیحتر) نظامشان، میبینند، باز بر بازگشت بە “دوران طلائی” اعدامهای دهەی ٦٠ اصرار دارند و رهبرانشان، از جملە همین شجریان، تمایل چندانی ندارند کە از جنایات دوستانشان در آن دهە، صحبت کنند!
 
در نوشتەهای فراوان دربارەی ایشان هم، آشکارا آمدە کە شجریان، طی همین دهەی ٦٠ و دهەی بعدهم سرودخوان (نەتنها آواز خوان و “ربنا”خوان، بلکە سرودخوان) آنان بودە است؛ البتە، مثل هر موسوی، سازگارا، سروش، مهاجرانی و نظایر! اما نە شجریان و نە هواداران ایشان، این سرودخوانیها را کار سیاسی بەحساب نمیآورند و با توسل بە شارلاتانیسم و خرافەی “هنر مقدس غیر سیاسي”، میفرمایند: ایشان هنرمند هستند و “سیاسي نیستند”!
گرفتاری خیلیها بە خرافەی اثنی عشري، و حتی کل مذهب و یا ناسیونالیسم در اشکال گوناگون آن، برای پیشروان جامعە، شناختە شدەاند و رسانەهای فراوانی دل در غم آن دارند؛ اما همین آگاهی کە “هنر غیر سیاسي” یک خرافە است، در میان پیشروان هم، هنوز کار روشنگرانە و صبورانە لازم دارد!
اینجا، من، روشن و صریح؛ میخواهم عنوان کنم کە نە استاد شجریان و نە هنرشان، مستقل نیستند؛ بلکە سیاسي هستند و بە جناح ملی-مذهبی بورژوازی امپریالیستي در ایران، تعلق دارند! میدانم کە بەهمین خاطر، مورد شماتت خرافەزدەگانی کە هنر را مستقل از مبارزەی طبقاتی و مستقل از سیاست میدانند قرار خواهم گرفت؛ تنها، امیدوارم از در بحث سالم و دیالوگ وارد شوند و نزاکت لازم را رعایت کنند!
 
یادم هست، پیش از اعتراضات ٨٨ و پیش از مغضوب شدن ملی-مذهبی ها در ایران خامنەئی-زدە، شجریان، بە منظور اجرای کنسرتی بە استکهلم سوئد آمدەبود. آن زمان، ایرانیانی کە جمع شدەبودند بە ایشان و همکاریهایشان با رژیم، اعتراض کردند و کنسرت بەهم خورد! شجریان، در آن ماجرا هم، بە همان خرافەی هنر غیر سیاسی متوسل شد و گفت کە او اهل سیاست نیست و این معترضان هستند کە ماجرا را سیاسي میکنند! (نقل بە معنی) ناگفتە پیداست و آشکارا هم میدانست کە خودش، چەاندازە سیاسی بود؛ اما آگاهانە، دروغ میگفت و بە خرافەی “هنر غیر سیاسی” پناە میبرد؛ جعلی کە تا کنون هم ادامە دارد! این کلاە، چنانکە گفتم، سر خودش نرفتە و همیشە کار و برخورد و هنرش، آکاهانە، سیاسی بودە است! اصراری کە بر این خرافە دارد خطاب بە ماست؛ امثال او میخواهند ما سیاسی نباشیم و هنرمان سیاسی نباشد! میخواهند این سلاح را از ما بگیرند! اگر کسی میخواهد فریب بخورد، برایش متاسفم اما من مشتری این دکان نیستم!
 
پس از اعتراضات ٨٨ و خس و خاشاک نامیدە شدن معترضان از جانب حکومت، ایشان در این جدال سیاسی جانبدار میشوند و میگویند کە صدای آن خس و خاشاک هستند… اما باز هم از پناهگاە خرافەی “غیرسیاسي بودن هنر”، بیرون نمیآیند! هم خودشان و هم طرفدارانشان، ایشان را، و مصرانە هنرشان را. غیر سیاسی جلوە میدهند؛ مقدس میدارند و مبرا از انتقاد!
در کامنت طرفدارانشان، میبینم کە عضونبودن ایشان در احزاب سیاسي را، بەعبارتی غیر تشکیلاتي بودن ایشان را، سند غیر سیاسي بودن شجریان و بە طریق اولی، غیر سیاسي بودن هنرشان میدانند کە اینهم چیزی نیست جز عامیگري در سیاست! چە بسیارند فعالان سیاسي کە عضو هیچ حزبی نیستند! مگر خامنەئی عضو کدام حزب است؟!
همچنین، ازاین فرصت استفادە میکنم و توجە خوانندەی حقیقت جو را بە این حقیقت جلب میکنم کە هنر طبقاتیست؛ و در این مورد، هنر بورژوا امپریالیستي، هنر خدمتگزار بورژوازی ملی-مذهبي است و آشکارا در خدمت امپریالیسم (اعم از غربی یا شرقی یا شمالی یا شرق دوری و …) میباشد. بنا براین، هنر مردمی (هنر متعهد، پیشرو یا با هر عنوان دیگری) نیاز دارد خودرا از منافع و علائق طبقەی حاکم متمایز نماید و با طبقەی اجتماعی پیشرو جامعە، خودرا تعریف نماید! ضروریست کە مرز-بندی هنر مردمی، پیشرو با این جریانات ضد مردمی روشن باشد؛ وگرنە، بورژوازی ملی-مذهبی و سینەزنی کنندگان هم، داخل مردم-جماعتند و هنر خود را مردمی مینامند!
هنر مردمي، چنانچە خود را کارگري، بە معنی تعلق بە افق و دورنمای رهائي کارگري، بە منافع و مصالح طبقاتی کارگر و سوسیالیسم این طبقە تعریف نکند، این توهم را دامن میزند کە گویا، مقبول انبوهی از مردم بودن، کافیست و کارکرد هنر یا افق اجتماعی اثر هنری، اهمیتی ندارد! در برابر، لازم است ما، افق کارگری و سوسیالیستي هنر خود را تعریف کنیم و احساس هنری خود را هرچە روشنتر، در مسیر شادی و بهرەمندي تودەی مردم، در مسیر اگاهی و روشنگری، در مسیر رهائي از رنجها و رهائی از موانع پیشروی، هدایت کنیم. بدون این روشنگریها هم هنر، با افق سوسیالیستي، آفریدە میشوند و بە احساس و هیجان و شور انقلابی هم دامن میزنند اما چە بهتر کە با روشن شدن مسیر، راهش را هموارتر کنیم و کوششهای پربارتری داشتەباشیم… 
  میدانم کە بحث پیچیدەایست و حالاها باید روی آن کار شود، اما “هنر کارگری” آن کفر و آن زندقەایست کە من میخواهم از آن دفاع کنم! میدانم کە حتی برخی رفقای سابقم، چپ-چپ نگاە میکنند و یاد داغ و درفش ستالین در برخورد با هنر در شوروی آنزمان میفتند!
با این همە: زندەباد هنر کارگري!
همین جا، میخواهم، مرز بندي خود را با گرایشهای مستبدانە و امپریالیستێ نوع شرقی هم کە با ستالینیسم تداعی میشود، داد بزنم! و بگویم کە ما، دهەهاست و بسیار پیش از برآمد تودەئی-آل احمدی، ملی مذهبي، آن امپریالیسم شرقی را هم رسوا کردەایم و گرایشات هنری مربوط بەآن را، زیانبخش و بیراهە، شناساندیم. گفتیم و میگوئیم کە اینها، نوع کمتر-شناختەشدەئی از بورژوازی امپریالیستي هستند کە در سراسر جهان، توانستەاند جنایات و زشتیهای خود را بەنام ما و بەنام انقلاب کارگری اکتبر ما بنویسند، کە خود، حدیث بازهم مفصلتری است!
در پایان تکرار میکنم کە از بحث سالم، چە در تقابل و چە در همراهي، استقبال میکنم؛ امیدوارم شارلاتانیزم بورژوازی متخاصم ما، درعکس العمل طرفهای بحث ما، منعکس نشود.

دهم اکتبر، روز جهانی علیە اعدام!

کارزار علیە اعدام

Against The Death Penalty

To
The International Campaign Against the Death Penalty:

??Prevent Killing

Prevent killing
?through killing
?Are you kidding
;Why you then, murder the lovers
?Are they killers
?Or just love makers
?Life makers
!O, yes; illegal love makers
!They´re illegal life makers

***
Prevent killing
?through killing
?Are you kidding
Why then, kill a soldier
?who refuses to kill others
?Why then hang a thief of horse
???
!!You´re reigning
!Yes; You´re reigning
As a matter of fact, you´re reigning
;Through killing
and your killers
you do reign over us
***
?Punishment? Are you punishing
?Punishing whom
?Punishing professional Killers? Your Armies
?Your own killing machines colleagues
?Your Pentagon
who kill innocents, always
in their fields
?and then call it battle fields
!You never punish, no, as a matter of fact,
you don´t punish any one; none of your owns, anyway
You´re reigning! As a matter of fact, you´re reigning
Through killing.
and your killers
;You reign over us all
***
You can kill us, but not kid us
!you ain’t kidding us no more
You can kill me
!but not fool me
You are using your cruel power
to reign over us, you murderer
you wanna make me obey
never, no way
you’ve never prevented murder
you are the murderer´s master
Time to stop you, murderer
gonna stop killing machines
reigning machines
´´´´
Stop killing-reigning machines
;If not in battle fields, yet
.then in butter fields, just to begin with
Mosleh Rebwar

علیە اعدام!

میکشید
چنین ددمنشانە؛
کە پیشگیری کنید از جرم و جنایت؟
مسخره نیست!؟
خود، چون حرفەئی ترین جنایتکار،
با قتل عمد نقشە مند
برا ی منع قتل عمد؟!
و میکشید سربازانی را هم کە سرمیپیچند از کشتار همگنان!؟
و دلدادگانی را کە جرمشان زندگی بخشی است؟!
مسخرەی تلخی است !!
روکشی نخ نما کە فاش مینماید: شما میکشید؛ نە برای تنبیە،
کە برای ترساندن و ترور،
تا حکومت کنید!
وگرنە تنبیه کدام قاتلان؟!
انگار نشانی حرفەیی ترین قاتلان را نمیدانید؟ا
صفوف تفنگدارانتان!
آری؛ در ماشین جنگی عظیمتان!
در ارتشهاتان؛
سپاهها و در
پنتاگون تان!
که سیستماتیک میکشند بیگناهان مارا
درمیدانهای زندگی و کار
و مینامندش میدان جنگ
شما، ترسانندگان حرفەئی؛ شما تروریستهای روزمرە!
میکشید تا
پیشگیری کنید از سقوطتان؛
برای پیشگیری از شورش؛ از انقلاب ماست کە میکشید!!

شوخی تلخ مسخرە ایست:
وقتیکە، تبهکاران حرفەیی را درلگام خدمت دارید؛
و ماشین کشتارتان همواره غران است
و شما نعرەی اخلاق و عدالت سردادەاید؛
آری؛ شوخی مسخرەایست، این!

میتوانید بکشید
تا درقدرت جهنمیتان هستید
اما فریبمان نمیتوانید داد،
حاڵ آنکە
کشتارگران، گماردگان درگاهند
وخود شەهنشاه کشتارگرانید!
درهم شکسته باد ماشین کشتارتان
وماشین حکمرانیتان؛
هم در میدان رزم
و نیز در آوردگاه نان و آزادی
تا دیگر نکشید
تا دیگر حکومت نکنید
تادیگر نەتروری باشدو نە ترسی!
به کنار از سر راه نان و آزادی
تا سرآید روزگار کشتار
و روزگار ترس و
روزگار نکبت شما!

***

 دژی سێدارە و
ئیعدام
بۆ ڕۆژی جیهانی دژ بە سزای سێدارە
10ی ئۆکتۆبەر!
دەکووژن؛
چەن بە خەمساردی؛!
تاکوو پێش بگرن بە کوشتن؟؟
گێل-گەمژەن ئایا، بۆ خۆتان؟؟
یا دێن و من دەگەوجێنن؟؟
دەنا بۆ دڵداران دەکوژن؟؟
دڵدارانی ژین-خوشەویست و ژیان-بەخش،
بۆ چی دەکوژن؟؟
پێش بە کامە تاوان دەگرن؟
خۆشەویستی »نا-یاسایی«،
»نا-شەرعی« ئایا تاوانە؟؟
دڵداران و ژیان-بەخشان
شیاوی بەردە-بارانن؟؟
***
دەکووژن
چەند بە خەمساردی!!
پێش بە تاوانکاران بگرن؟؟
تاوانی ئەو سەربازە چییە نایەوێ
خوشک و برای
ئەو بەری خەت، بەرەی بەرانبەری، بکوژێ؟؟
سزای، ئایا، تیر-بارانە؟؟
گەر دز و جەردە،
شیاوی
سزای لە-سێدارە-دانە،
چ بکەین لە ئێوەی عالەم-دز
لە ئێوەی جەردەی ئاشکرای
ژێرسای یاسای چەوساندنەوە؟؟
سا، گوێکرن؛
دز و جەردە یاساییەکان!
بکوژانی دڵدارانی ژیان بەخش و
تیر-بارانکەری سەربازان!
بەتەمای گەوجاندن مەبن!
نە خۆ بدەن لە گەمژەیی؛
نە من بە گەمژە بزانن!
ئێوە، تەنیا حوکم-ڕانن!
بەڵێ؛ حوکم-ڕانن، ئێوە کە دەکووژن بۆ تۆقاندن!!
حوکم-ڕانیەکەتان،
ئێوە،
بەندە بە کوشتن؛ ترساندن!!
بە کوشتنی خەمساردانەی
بێ-بەزەی
پیلان-داڕێژراو:
لە سێدارە-دان، تیرباران، مل پەڕاندن!!
دەنا، تەمبێ؟؟
کێ تەمبێ دەکەن؟
بکوژان؟
بکوژانی ڕاستە-قینەتان نیشان دەم؟
نیشانتان دەم ئەوانەی وا بۆ کوشت وبڕ بار-هێنراون؟؟
دستەمۆ کراون؛ ڕۆژ تا ئێوارە، گۆژ دەکرێن
بۆ کوشت وبڕ؟؟
نیشانتان دەم؟؟
هێزی چەکدارتان!
بەڵی هێزی چەکدارتان، سپاتان؛
سپای گەورە و گرانی پڕ-چەکتان!
پەنتاگۆنتان!
بێتاوان-کوژان و منداڵ-هەتیو-خەران؛
منداڵ-کوژان؛ پیر و زورهان-کوژان
جیرە-خۆرانی چنگ و پەل خوێناویتان!
ئامادەن سزایان بدەن؟!
ئامادەن، ئایا، جیرە-خۆری چنگ و پەل خوێناویتان،
سزا بدەن؟!
دە بەسیە درۆ و دەلەسە!
ئیتر بەسە!
پێ بێن کە هیچ بکوژ و هیچ دز، هیچ تاوانکارێک،
بەو شەرت لە خزمەت تاڵانگەریتاندا بن
لە خزمەت حوکمڕانیتاندا، بکوژن؛
تەمبێ نابن!!
…نەخێر؛ ئێوە؛
نە بکوژ و نە تاوانکار، تەمبێ ناکەن!
بەڵی ئێوە
دەکووژن تا حکوومەت کەن!
بۆ ترۆر، بۆ ترساندن و تاڵانکردن!
بۆ ترۆر و ترساندنمان،
ڕۆڵەکانمان ئیعدام ئەکەن!!
شەرم و ڕووخان بۆ حوکمتان!
ڕیسوائی یەکجاری مێژوو،
بەشتان!!
10ی ئۆکتۆبەری 2018